हरिद्वार, भारत । धार्मिक, सांस्कृतिक तथा आर्थिक दृष्टिकोणले विश्वकै महत्वपूर्ण मेलामध्ये एक मानिने महाकुम्भ मेला यस वर्ष भव्य रूपमा सम्पन्न हुँदैछ। जनवरी १३ बाट सुरु भएको यो ऐतिहासिक मेला फेब्रुअरी २६ मा सम्पन्न हुनेछ। अहिलेसम्म ६० करोडभन्दा बढी भक्तजनहरूले गंगा स्नान गरिसकेका छन् भने लाखौं नेपालीहरू पनि मेलामा सहभागी भएका छन्।
महाकुम्भ मेला हिन्दू धर्ममा चार ठाउँमा आयोजित गरिन्छ – हरिद्वार, प्रयागराज, नासिक, र उज्जैन। यस वर्षको महाकुम्भ मेला हरिद्वारमा भव्य रूपमा मनाइँदैछ। धार्मिक मान्यताअनुसार, महाकुम्भ मेलामा गंगा स्नान गर्दा पापमोचन भई मोक्ष प्राप्ति हुने विश्वास छ। त्यसैले, भारत मात्र नभई नेपाल, भूटान, बंगलादेश, श्रीलंका, थाइल्यान्ड, अमेरिका, र अन्य देशहरूबाट समेत भक्तजनहरू मेलामा पुगेका छन्।
मेलामा नागा साधुहरूको विशेष आकर्षण रहँदै आएको छ। साधु-सन्तहरूको प्रवचन, भजन-कीर्तन, यज्ञ, तथा धार्मिक सभाहरूले मेलाको धार्मिक महत्त्वलाई अझ बढाएको छ।
महाकुम्भ मेलाले विशाल आर्थिक चक्र घुमाइरहेको छ। स्थानीय व्यापारी, होटल व्यवसायी, तथा हस्तकला उद्योगहरूलाई फाइदा पुगेको छ। धार्मिक पर्यटनका कारण होटल, यातायात, भोजनालय, तथा स्मरणीय वस्तु बेच्ने व्यवसाय फस्टाएको छ। अनुमानअनुसार, यस मेलाले भारतीय अर्थतन्त्रमा अरबौं रुपैयाँको योगदान गर्नेछ।
नेपालबाट आएका व्यवसायीहरूका लागि पनि यो मेला एउटा सुनौलो अवसर बनेको छ। विशेष गरी धार्मिक सामग्री, नेपाली खानाका परिकार, र हस्तकला बेच्ने व्यवसायीहरू राम्रो आम्दानी गरिरहेका छन्।
महाकुम्भ मेलाको भीडलाई व्यवस्थापन गर्न भारतीय सरकार, सुरक्षाकर्मी, तथा स्वयंसेवकहरू अहोरात्र खटिएका छन्। सीसीटीभी क्यामेरा, हेलिकप्टर गस्ती, तथा प्रहरी-सेना परिचालन गरेर सुरक्षा बलियो बनाइएको छ।
तर, अत्यधिक भीडका कारण केही दुर्घटनाहरू पनि भएका छन्। विभिन्न स्थानमा भागदौडका कारण दर्जनौं भक्तजन घाइते भएका छन् भने स्वास्थ्य समस्याका कारण केही वृद्ध भक्तजनको निधन भएको छ। यद्यपि, मेडिकल टोली, एम्बुलेन्स सेवा, तथा आपतकालीन उद्धार टोली तयारी अवस्थामा रहेका छन्।
महाकुम्भ मेलाका लागि यातायात तथा पूर्वाधार सुधारमा सरकारले विशेष ध्यान दिएको छ। अस्थायी आवास, सार्वजनिक शौचालय, स्वच्छ पिउने पानी, तथा भौतिक संरचनाहरूको व्यवस्थापन गरिएको छ।
रेलवे, बस सेवा, तथा निजी सवारीसाधनहरू मार्फत भक्तजनहरूलाई सुरक्षित रूपमा मेलास्थलमा पुर्याउने प्रयास गरिएको छ। नेपालबाट आउने श्रद्धालुहरूका लागि विशेष बस सेवा तथा सिमानामा अध्यागमन प्रक्रिया सहज बनाइएको छ।
महाकुम्भ मेला फेब्रुअरी २६ मा विशेष धार्मिक अनुष्ठान तथा पूजापाठ गरी सम्पन्न हुनेछ। अन्तिम दिन लाखौं भक्तजनहरू गंगा स्नानका लागि उपस्थित हुने अनुमान गरिएको छ।
मेलाले धार्मिक आस्था, सांस्कृतिक पहिचान, आर्थिक समृद्धि, तथा समाजलाई सकारात्मक सन्देश दिएको छ। नेपाल-भारतबीचको धार्मिक सम्बन्धलाई अझ मजबुत बनाउँदै, भक्तजनहरू पवित्र स्नान गरेर आफ्नो आध्यात्मिक यात्रा सम्पन्न गर्दैछन्।
